Details
Naam
GBS De Fontein, Elshofplein, Enschede
Aantal afbeeldingen: 11
IntroductieEen 'zeldzaamheid van redelijk stijlzuivere Amsterdamse Schoolstijl' in Enschede.
AdresElshofplein 7
Postcode(s)7531ZD
PlaatsEnschede
LandNederland
Vervaardiger E.A. van der Lijke (Architect)
J. Mink (Architect)
J. Mink (Architect)
Datum1930
OpdrachtgeverVereniging De School met den Bijbel
Oorspronkelijke functieLagere School
Huidige functieBasisschool
Type objectGebouw, Rijksmonument
Monumentnummer510638
AchtergrondOp initiatief van de vereniging De school met den bijbel werd in 1930 de Vierde school met den Bijbel gebouwd aan het Elshofplein in Enschede. Architecten waren E.A. van der Lijke en J. Mink uit Enschede. De opening van de school vond plaats op zaterdag 31 mei 1930.
Tot 1886 werd lager onderwijs aan de verschillende gezindten voorafgegaan door en afgesloten met gebed en dankzegging door de schoolmeester. In de hogere klassen werd Bijbelse geschiedenis uit het Oude en Nieuwe Testament onderwezen uit de werkjes van de r.k. geestelijke C. Schmidt, zowel aan protestanten, katholieken als joden.
Toen deze vakken in 1886 uit het lesprogramma verdwenen en de scholen neutraal werden, werd in hetzelfde jaar de Vereniging tot Stichting en Instandhouding van Scholen met de Bijbel in Enschede en Lonneker, kortweg De School met den Bijbel, opgericht en koninklijk goedgekeurd op 28 maart 1886.
De eerste school werd gebouwd in 1891, de laatste was deze Vierde School met den Bijbel aan het Elshofplein. In totaal zijn vijf scholen gebouwd, waaronder ook een ULO met de bijbel.
Ten tijde van de opening bestond het gebouw uit 7 klaslokalen, elk berekend op 48 leerlingen.
Tot 1886 werd lager onderwijs aan de verschillende gezindten voorafgegaan door en afgesloten met gebed en dankzegging door de schoolmeester. In de hogere klassen werd Bijbelse geschiedenis uit het Oude en Nieuwe Testament onderwezen uit de werkjes van de r.k. geestelijke C. Schmidt, zowel aan protestanten, katholieken als joden.
Toen deze vakken in 1886 uit het lesprogramma verdwenen en de scholen neutraal werden, werd in hetzelfde jaar de Vereniging tot Stichting en Instandhouding van Scholen met de Bijbel in Enschede en Lonneker, kortweg De School met den Bijbel, opgericht en koninklijk goedgekeurd op 28 maart 1886.
De eerste school werd gebouwd in 1891, de laatste was deze Vierde School met den Bijbel aan het Elshofplein. In totaal zijn vijf scholen gebouwd, waaronder ook een ULO met de bijbel.
Ten tijde van de opening bestond het gebouw uit 7 klaslokalen, elk berekend op 48 leerlingen.
BeschrijvingTer gelegenheid van de opening op 31 mei 1930 loofde Twentsch Dagblad Tubantia de "bizonder fraaien indruk" van het gebouw, om te vervolgen: "Het is opgetrokken in modernen stijl en treft door zijn bekorende soberheid. De architecten hadden het moeilijke vraagstuk op te lossen, hoe zij met deze school een goede afsluiting zouden leveren van het Elshofplein en zij hebben dit vraagstuk opgelost op een wijze, die bewondering verdient. De school sluit door haar ligging inderdaad het plein op fraaie wijze af en verhoogt de schoonheid van dit stadsbeeld niet weinig. Een degenen, die bij de officieele opening het woord voerde, aarzelde dan ook niet, dit gebouw een sieraad voor Enschede te noemen. Het beeft in de bedoeling der ontwerpers gelegen, te maken, dat men reeds buiten zien zou, voor welk doel dit gebouw dient. Ook in het bereiken van dat resultaat zijn zij ten volle geslaagd: wie de breede, veel licht doorlatende ramen ziet, kan moeilijk twijfelen, of hij met een school te doen heeft of niet."
De school bestaat uit twee haaks op elkaar staande langwerpige lokalengebouwen, verbonden door een entreepartij met trappenhuis, daar waar Elshofstraat en Leemkuilstraat samenkomen. Drie hoge stroken met kleurloos glas in lood worden bekroond met een stenen zonnewijzer. Het lettertype van de gevelletters hier – rechts de originele tekst 'Vierde School met den Bijbel', links de recentere 'GBS De Fontein' – is heel sierlijk.
De lokalengebouwen onder schilddak zijn bedekt met zwarte Hollandse pannen en hebben op de nokeinden pironnen. De klaslokalen hebben overal laddervensters. Op de eerste verdieping rechts zitten echter spitsboogvormige ramen, met roedenverdeling.
De achterkant van de rechterzijde heeft een ronde uitbouw, vermoedelijk een trappenhuis. De achteringang aan het schoolplein heeft een houten luifel die ook zorgvuldig ontworpen is.
Het gebouw is volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onder andere van belang vanwege de kwaliteit van met name het gevelontwerp en de detaillering, de zeldzame combinatie van schooltypologie en architectonische vormgeving en vanwege de zeldzaamheid van redelijk stijlzuivere Amsterdamse Schoolstijl in Enschede.
De school bestaat uit twee haaks op elkaar staande langwerpige lokalengebouwen, verbonden door een entreepartij met trappenhuis, daar waar Elshofstraat en Leemkuilstraat samenkomen. Drie hoge stroken met kleurloos glas in lood worden bekroond met een stenen zonnewijzer. Het lettertype van de gevelletters hier – rechts de originele tekst 'Vierde School met den Bijbel', links de recentere 'GBS De Fontein' – is heel sierlijk.
De lokalengebouwen onder schilddak zijn bedekt met zwarte Hollandse pannen en hebben op de nokeinden pironnen. De klaslokalen hebben overal laddervensters. Op de eerste verdieping rechts zitten echter spitsboogvormige ramen, met roedenverdeling.
De achterkant van de rechterzijde heeft een ronde uitbouw, vermoedelijk een trappenhuis. De achteringang aan het schoolplein heeft een houten luifel die ook zorgvuldig ontworpen is.
Het gebouw is volgens de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onder andere van belang vanwege de kwaliteit van met name het gevelontwerp en de detaillering, de zeldzame combinatie van schooltypologie en architectonische vormgeving en vanwege de zeldzaamheid van redelijk stijlzuivere Amsterdamse Schoolstijl in Enschede.
InterieurHet interieur op de begane grond is gewijzigd. Van het oorspronkelijke interieur zijn enkele details bewaard gebleven, waaronder glas-in-loodvensters, kasten en tegellambrizeringen en -vloeren.
Tubantia beschreef het oorspronkelijke interieur als volgt: "Niet alleen van buiten, maar ook van binnen is alles in modernen toon gehouden. De vloerbedekking der gangen bestaat beneden uit tegels, boven uit „Hellas", een nieuw procedé-vloerbedekkdng, dat door een mooie kleurschakeering mede de schoonheid van het geheele gebouw verhoogt. De gangwanden zijn gedeeltelijk met tegels bedekt, gedeeltelijk geschilderd met Keims Mineraalverf, die niet verkleurt. Het houtwerk in de gangen is donkerblauw geschilderd. De leslokalen maken een zeer vriendelijken indruk, hetgeen voor een niet gering deel te danken is aan het feit, dat ze in vroolijke kleuren geschilderd zijn. De langs de Leemkuilstraat gelijkvloers gelegen lokalen zijn geschilderd in koraal kleur, die langs de Elshofstraat in chromaatgeel. De lokalen langs de Leemkuilstraat op de bovenverdieping zijn oranjekleurig, die langs de Elshofstraat blauw. Bovendien zien de lokalen op de gangen uit door glas-in-lood-ramen, voorzien van voor de kinderen aantrekkelijke silhouetten. Aan het einde der benedengang bevindt zich een glas-in-loodraam, dat een Twentsche boerderij van het oude type voorstelt."
Tubantia beschreef het oorspronkelijke interieur als volgt: "Niet alleen van buiten, maar ook van binnen is alles in modernen toon gehouden. De vloerbedekking der gangen bestaat beneden uit tegels, boven uit „Hellas", een nieuw procedé-vloerbedekkdng, dat door een mooie kleurschakeering mede de schoonheid van het geheele gebouw verhoogt. De gangwanden zijn gedeeltelijk met tegels bedekt, gedeeltelijk geschilderd met Keims Mineraalverf, die niet verkleurt. Het houtwerk in de gangen is donkerblauw geschilderd. De leslokalen maken een zeer vriendelijken indruk, hetgeen voor een niet gering deel te danken is aan het feit, dat ze in vroolijke kleuren geschilderd zijn. De langs de Leemkuilstraat gelijkvloers gelegen lokalen zijn geschilderd in koraal kleur, die langs de Elshofstraat in chromaatgeel. De lokalen langs de Leemkuilstraat op de bovenverdieping zijn oranjekleurig, die langs de Elshofstraat blauw. Bovendien zien de lokalen op de gangen uit door glas-in-lood-ramen, voorzien van voor de kinderen aantrekkelijke silhouetten. Aan het einde der benedengang bevindt zich een glas-in-loodraam, dat een Twentsche boerderij van het oude type voorstelt."
Recente ontwikkelingenAan de linkerzijde en op het binnenterrein is de school uitgebreid. Tegenwoordig huist het gebouw de Gereformeerde Basisschool De Fontein.
Bronnen
'De Vierde School met den Bijbel te Enschede. Officiëele opening van de School aan het Elshofplein' in: Twentsch dagblad Tubantia en Enschedesche courant, 2 juni 1930
Ingezonden door Thuur Michels
Professionele of persoonlijke bandThuur Michels 2024: In mijn eindeloze zoektocht naar lokale monumenten kwam dit op mijn radar. Omdat het gebouw nog in goede originele staat is, was dat zeker het vastleggen waard.
Gert-Jan Lobbes 2026: Historische informatie en foto's toegevoegd. Hierbij ook het eerder vermelde bouwjaar 1931 gewijzigd in 1930. Dit naar aanleiding van krantenberichten uit de tijd.
Gert-Jan Lobbes 2026: Historische informatie en foto's toegevoegd. Hierbij ook het eerder vermelde bouwjaar 1931 gewijzigd in 1930. Dit naar aanleiding van krantenberichten uit de tijd.
Gerelateerde objecten