Details
Naam
Blok Maasstraat-Dongestraat, Amsterdam
.jpg&width=150&height=150&imageformat=jpg)
Aantal afbeeldingen: 29
IntroductieEen groot blok aan maar liefst vier straten, van de architect Lau Peters.
AdresMaasstraat 34-68, Geulstraat 2-8, Dongestraat 1-23, Deurloostraat 3-7
Postcode(s)1078 HL
PlaatsAmsterdam
LandNederland
Vervaardiger Lau Peters (Architect)
Datum1927 - 1928
Huidige staatDeels of volledig gerenoveerd
OpdrachtgeverMaatschappij PaBa
Huidige eigenaarStadgenoot
Oorspronkelijke functieEtagewoningen / winkels
Huidige functieEtagewoningen / winkels
Type objectBlok
AchtergrondDit blok in de Amsterdamse Rivierenbuurt werd in 1927 ontworpen door architect Lau Peters in opdracht van Maatschappij PABA en PABA I. De ontwerptekeningen in het Stadsarchief maken deel uit van het archief van architectenburo Baanders en zijn in sommige gevallen voorzien van de naam van Peters. Het totale blok draagt duidelijk zijn stempel.
BeschrijvingDit omvangrijke blok ligt aan vier straten en heeft meer dan vier gezichten. De hoofdgevel aan de Maasstraat wordt links gemarkeerd door een vierkante toren met blinde opbouw en plat dak. De toren is vergelijkbaar met de toren die Peters ontwierp voor zijn blok aan de Beethovenstraat hoek Apollolaan. Onderin de toren bevindt zich een boogvormige portiek met stenen trap, die leidt naar de nummers 66-68. De gevel rechts hiervan strekt zich licht ingebogen (concaaf) uit naar de Deurloostraat. Opvallend zijn hier onder meer de per vier gegroepeerde voordeuren, de met houten accenten verrijkte kozijnen op de eerste en tweede verdieping, evenals de doorlopende kozijnen op de derde verdieping. Een aantal winkelpanden op de begane grond heeft nog de originele kozijnen met blank gelakt hout.
De gevel aan de Deurloostraat wordt gekenmerkt door diepe portieken, die van licht worden voorzien door een spleet in de bakstenen, waaronder een soort grindtegel is aangebracht als afdakje. De hoek van de Deurloostraat met de Dongestraat is voorzien van een bakstenen uitbouwtje op de begane grond, die aan erker doet denken.
De Dongestraat strekt zich in tegenstelling tot de Maasstraat licht uitgebogen (convex) uit naar de Geulstraat en weerspiegelt daarmee de grote licht gebogen gevel van het tegenoverliggende scholencomplex (architect Lansdorp). Opvallend aan de gevel in de Dongestraat zijn de portieken die van een ornament zijn voorzien dat het midden houdt tussen een portiekrooster en een object.
Het hele complex vindt letterlijk en figuurlijk een hoogtepunt op de hoek van de Dongestraat en de Geulstraat, waar een toren een vrijwel exacte kopie van de tegenoverliggende toren van het scholencomplex vormt. De gevel in de Geulstraat herhaalt de portieken met de ornamenten uit de Dongestraat.
De gevel aan de Deurloostraat wordt gekenmerkt door diepe portieken, die van licht worden voorzien door een spleet in de bakstenen, waaronder een soort grindtegel is aangebracht als afdakje. De hoek van de Deurloostraat met de Dongestraat is voorzien van een bakstenen uitbouwtje op de begane grond, die aan erker doet denken.
De Dongestraat strekt zich in tegenstelling tot de Maasstraat licht uitgebogen (convex) uit naar de Geulstraat en weerspiegelt daarmee de grote licht gebogen gevel van het tegenoverliggende scholencomplex (architect Lansdorp). Opvallend aan de gevel in de Dongestraat zijn de portieken die van een ornament zijn voorzien dat het midden houdt tussen een portiekrooster en een object.
Het hele complex vindt letterlijk en figuurlijk een hoogtepunt op de hoek van de Dongestraat en de Geulstraat, waar een toren een vrijwel exacte kopie van de tegenoverliggende toren van het scholencomplex vormt. De gevel in de Geulstraat herhaalt de portieken met de ornamenten uit de Dongestraat.
InterieurAfgaande op de ontwerptekeningen bestonden de oorspronkelijke interieurs uit een hal, een kamer en-suite verbonden met een zijkamer aan de voorzijde, vermoedelijk met schuifdeuren gescheiden van de woonkamer, een keuken en een slaapkamer aan de achterzijde. Verder waren de woningen voorzien van een wc, douche en veranda.
Recente ontwikkelingenHoewel het blok eenheid uitstraalt, is die op een aantal plaatsen verloren gegaan. Dit heeft onder meer te maken met verschillende eigenaren, waaronder Stadgenoot. Zo zijn de doorlopende vensters op de derde verdieping op meerdere plaatsen sterk vereenvoudigd: in het rechter deel aan de Maasstraat fraaie ladderramen, maar elders weggehaald. Ook zijn de kozijnen van de verdiepingen in het rechter deel van de Maasstraat het rijkst gedetailleerd en op overige plaatsen vervangen door doorsnee kozijnen (gelukkig wel van hout). De overstek op de toren in de Maasstraat lijkt niet oorspronkelijk, maar was al in 1940 aanwezig, getuige een foto in het Stadsarchief. Op de ontwerptekeningen is enig smeedwerk aan de gevel te zien; onbekend is of dit ook is vervaardigd.
Het blok had in oktober 2024 zwaar te lijden onder de plofkraak van een geldautomaat aan de Maasstraat ter hoogte van nummer 48. Hierbij sneuvelden veel ramen en raakten muren ontzet. De geldautomaat keerde niet meer terug. In februari 2026 verwoestte een brand de gordijnenwinkel Maasstraat 66 en de erboven gelegen appartementen.
Het blok had in oktober 2024 zwaar te lijden onder de plofkraak van een geldautomaat aan de Maasstraat ter hoogte van nummer 48. Hierbij sneuvelden veel ramen en raakten muren ontzet. De geldautomaat keerde niet meer terug. In februari 2026 verwoestte een brand de gordijnenwinkel Maasstraat 66 en de erboven gelegen appartementen.
Bronnen
Beeldbank Stadsarchief.
G. Bolhuis, Atlas Gordel 20-40.
Ingezonden door Gert-Jan Lobbes
Professionele of persoonlijke bandIk vind dit het mooiste ontwerp van Peters. Jammer dat de eenheid van het blok bij renovaties is aangetast.
Gerelateerde objecten